Çirıkiro Kitabının Değerlendirmesi

Artı Eleştiri Çocuk Edebiyatı Kitaplar Arasında Öne Çıkan Emine Koç/ Çirokiro’yu inceledi. Yazar: Emine Koç Yayınlanma:3 days önce 56Görüntüleme Emine Koç Çirokiro Ormanın Neşesi Geri Gelsin Çirokiro’nun kapağına ve adına bakıp sadece çocuklar için yazılmış bir kitap olduğu düşüncesine mi kapıldınız? O halde, bu kitap hakkındaki ilk yanılgınız. Ağız dolusu gülen, etrafta hoplayıp zıplayan hayvanlarla yaşayan, türlü oyunlarla hayatı keşfe çıkmış çocukların dünyasında, gerçekte neler olup bittiğiyle karşılaşmaya hazır mısınız? Bazen en olmadık yerde sobelendiğimiz, bazen terapi odalarında sesimizi bulduğumuz, mistik bir hevesle özlediğimiz çocukluğun karanlığına ışık tutmaya var mısınız? Unuttukça büyüdüğümüz, büyüdükçe unuttuğumuz, uzaklaştıkça sırra kadem bastığını sandığımız, çocukluğa kurulmuş tuzaklardan geçip geldik yetişkinliğe. O tuzaklara yakalanmamak mümkün mü ya da yara almadan büyümek? Çocukluğumuz kim bilir kaç çocuk mezarıdır, kenarından ıslıkla geçtiğimiz? Çocukluğun hakikatiyle yüzleşmeye cesaret edebilecek miyiz? Bu kitap, varlığının işaret fişeklerini yakarak kendini göstermeye çalışan “Ateş Böcükleri’nin” hikayesini anlatıyor. O ateş böcekleri ki, ikisinin de adı Hayat olan çok yakın iki arkadaşı simgeliyor. Hayatımızın bir yanının bahar bahçe, bir yanının kış kıyamete dönüşü gibi bir Hayat parlarken bir Hayat sönüyor. Çocukluğa yazılmış bu kıymetli kitap, kuşkusuz zor Hayat’ların, anların, travmanın ve iyileşmenin aramızda konu edilmesine vesile olacak. Çirokiro, “Acımadı ki, acımadı ki!” duraklarından birlikte geçilebileceğini, yaraların kurumsallıkla sarılabileceğini işaret ederek Hayat’a ve hayatımıza cesaret tohumu serpiyor. İmeceden Bir Esere Edebiyatta yazmak, her şeyden önce bireysel bir eylemdir. Buna karşın Çirokiro, farklı alanlardan ve farklı yazı formlarından gelen dört yazarın ortak eseri. Bu deneyim, kitapta kullanılan orman metaforu gibi çeşitlilikle birlikte bir öyküyü oluşturabilme, bütünlüğün bilinmezliğinde biricikliği koruyabilme modeline, örnek teşkil ediyor. Eser, yazarlar arası üslup farklılığını okura hissettirmeyen bir dil birliği içinde akıyor. Konusu ve yazılma serüveninin toplumsallıkla ilişki içinde olması bakımından da Çirokiro, ilgiyi hak ediyor. Ayrıca bilinç dışının girdabına sürülen, insan ruhunun en derinine gömülen çocukluk travmasını kendine dert edinen bu eserin, yaratım sürecinin ağırlığı, böylesi bir kolektivite ile aşılabilirdi. Kitabın yazarlarından Ali Erkan Güneri öykü, deneme, çocuk tiyatro oyun yazarı ve bir şair. Güven Tunç’un onlarca öyküsü ve yayınlanmış iki romanı bulunmaktadır. Turgay Çavuşoğlu, sosyal hizmet tarihi ve insan ticareti alanlarında kitapları olan bir araştırmacıdır. Hüsniye Şimşek çocukların savunucusudur. Yazarlar, kitabın girişinde Çirokiro’yu çocuklarla hemhal olan meslek gruplarına ve kadın örgütlerine emanet etmişler. Yanı sıra Çirokiro okundukça, bu dünyadan çocuk neşesinin zerre eksilmesini istemeyenler ile kendi çocukluğunun başını okşamak isteyenlere, şüphesiz iyi gelecektir. Gitmesek de Görmesek de O Köy Bizim Köyümüzdür Çirokiro, sayfaları görsellerle bezenmiş, çocuklara, yetişkinlere yazılmış kısa bir roman. Kent hayatının tüketiciliğinden kaçıp dönülebilecek bir köyü olan şanslı bir ailenin ve ormanın hikayesi. Orman o köye ve içinde yaşayan hayvanlara, insanlara hayat veren bir rahman. Kitabın ana kahramanı Hayat ve Hayat. Çirokiro, aynı zamanda bir çocuk ve hayvan arkadaş grubunun adı. Kimler yok ki grubun üyeleri arasında; kedi, köpek, kuzu, hindi, horoz, dana, oğlak, tay, sıpa ve daha pek çokları roman kahramanımızın büyümesine eşlik ediyor. Onun neşesini çoğaltıyor, üzüntüsünü, öfkesini azaltıyor. Yazarlar, Hayat’ın gözünden ormanı, pınarın coşkulu çağlayışını, ulu meşelerin sakinliğe çağıran sesini, okuyucuya duyumsatıyor. Ormanla ve insan dışı hayvanlarla üstünlük ilişkisi kurmadan, ihtimam göstererek ilişkilenme biçimi, köyün bilgesi Havva Nine’den kuşaklara aktarılıyor. Okuyucu ormanıyla, dereleriyle, hayvanlarıyla, dostluk ve dayanışma duygularıyla özlediğimiz o masalsı evrenin içine sürükleniyor. Masallarda kötülükler canavarlardan, bilinmez yaratıklardan gelirken, Çirokiro’nun canavarları; dağları dinamitleyen, dereleri kurutan, ağaçları kesen maden şirketleri. Tüm köy halkını endişelendiren, ormandaki hayvanları öldüren, ağaçları hastalandıran maden şirketine karşı, köylüler mücadeleye girişir. Böylece yazarlar, okuyucunun masal diyarından gerçek hayata ışınlanmasını sağlar. Öte yandan roman, ormanın başına gelenlerin ana tema gibi ilerlediği sırada, birdenbire başka bir konuya evrilir, okuyucu neredeyse ters köşeye düşer. İnsan hayvan dostluğunun maden şirketlerini alt edeceğini beklediğimiz bir okuma akışı içinde, bir çocuğun dünyasında kopan kıyametle yüzleşilir. Tam da gerçek hayatta olduğu gibi, çocuğa yönelen saldırganlık beklenmedik bir anda beklenmedik yerlerden, kişilerden gelebilir. Dikkatimiz başka taraftayken, neşemiz devam ederken öyle bir şey olur ki, hiçbir şey artık eskisi gibi olmaz. Ev cehenneme, en yakınlar canavara dönüşebilir. Kâbuslar geceyi beklemez olur… Çocuklara Kıymayın Efendiler Çocuklar, öğrenme merakıyla hayatı keşfetmeye programlı olarak dünyaya gelir. Anlamaya çalıştıkları bu dünyayı ve sistemi, deneyimleyerek öğrenmeye, çözmeye, yorumlamaya, değiştirmeye çabalar, varlıklarıyla saygıyı hak ederler. Ne yazık ki, her aşamada itaate zorlanır, usluluğa davet edilirler. Bazen zorla, bazen ikna yoluyla, bazen de şartlı sevgiyle. Çocuğu yetişkinlerin idealleri, beklentileri ve aile mitleri içinde eriten bakış açısı, onun sesini duymayı zorlaştırır. Çocukların dinlenmesi, deneyimine alan tanınması, ihmalden istismardan korunması, otantikliğinin yaralanmaması ile olur. Çocuğu edilgen bir alıcı olarak değil, kendi dünyasını kurabilen bir özne olarak görmek, travma söz konusu olduğunda daha da önem kazanır. Çocukluğu idealize eden değil, çocuğun hakikatine kulak veren bir anlatıya, kendi sesini bulabileceği güvenli ve iyi örgütlenmiş toplumsal kurumlara ihtiyaç vardır. Çirokira’da iki yakın arkadaşın adının da Hayat olması, romanın teması travmanın, benlikte yarattığı yarılma ile ilişkilendirilebilir. Gündelik hayat ve “ben”i ötekinden ayıran Hayat parçalanmıştır. Sonrası sessizlik… Çirokiro, destek ve bakım mekanizmalarına, işleyen kurumsal bir yapıya vurgu yapıyor. Çocuk dünyasını genişleterek düşünmeye sevk ediyor. “İyi Aile” idealinin arkasında, çocukların yaşadığı görünmez acıların bulunabileceğini, edebiyat yoluyla gösteriyor. Travmanın yarattığı sessizliği “Ateş Böcükleri’nin” şarkısıyla dağıtıyor, duyuyor musunuz? “Çirokiro adımız yaya yiyi yoyo! Biz kimseden korkmayız yaya yiyi yoyo !” Çirokiro/ Güven Tunç, Ali Erkan Güneri, Hüsniye Şimşek, Turgay Çavuşoğlu

SARI VEDA/D'ANDERNE

D'ANDERNE SARI VEDA Bir Edirne Hikayesi... İnsanız, tek müştereğimiz kalbimiz. Yazan bir insan olarak, yaklaşımı kendinize benzeyen başka bir yazana rastladığınızda hem çok şaşırıyor hem de yalnız olmadığınızın iç huzuruyla, "azız belki ama, varız galiba," diyebiliyorsunuz. Netameli konularda yazanların duygusu bu oluyor sanırım. Travmalara maruz bırakılan toplumların, grupların, insanların ve bu durumu yazan, çizen, yontan, resmedenlerin tavrı, yaşananların tazeliğine, kaybın büyüklüğüne, anlayışına, bakış açısına göre değişebiliyor. Kimi intikam kimi hesaplaşma kimi adalet kimi bir daha olmasın, bir daha yaşanmasının derdine düşebiliyor.. Hepsini tek tek anlamamam mümkün değil.Hatta birey olarak denememem de mümkün değil. Gittikçe daha çabuk öfkeleniyor insan. Ama yazarken bir yüzleşme ve bir daha olmasın derdiyle yola çıkanlardanım. Anlaşılan okuduğum bu romanın yazarı da öyle. Kimseyi ötekileştirmeden, düşmanlaştırmadan, yeni düşmanlıklar oluşmasına vesile olmadan... Kavramlarla değil yaşananlar üzerinden, konuşmayı, birbirinin acısını anlamayı, birlikte insancıl ütopyalar, hayaller kurmayı, barışı, kardeşliği gözeterek yüzleşmek için yazmak. Yüzleşmek zor. Özellikle kendimizi ve nenelerimizle dedelerimizi sadece mağduriyet ve kahramanlık ekseninde değerlendiriyorsak. O eksenin bugün yaşadığımız kötülüğe, zulmün sıradanlaşmasına engel olamadığının, aksine neden olabilme ihtimalini konuşabiliyorsak. Konuşamıyorsak, kardeşlik adına yapıldığını kabul etmeksizin her adımı saldırı olarak algılayabiliyoruz. Oysa sadece insanız, tek müştereğimiz kalbimiz. Ve zamanında çok eleştirilmiş ustalarımızın yolundan gitmeye çalışarak yazmaya çabalıyoruz. Dün gece bitirdiğim, Hakan Özaydınlık'ın D'ANDERNE /SARI VEDA/Bir Edirne Hikayesi romanında Batı'dan bir "Ververan" oluşu okumak, duygulandırdı. Tanıdık ve kardeşçe bir ses duydum sanki. Yazarın yazdığı şehri sevmesi çok tanıdık. "Tarlalar içerisinde yol boyunca sıra sıra dizili ahşap telgraf direkleri... O direkleri birbirine bağlayan, kavurucu yaz sıcağının yorgunluğuyla toprağa öylece uzanmak ister gibi aşağılara kadar sarkan ve Gündöndülerin başını okşaya okşaya ilerleyen teller... Yol boyunca mütemadiyen tekrar eden bu “Direklerarası” gösteri, Edirne’den her ayrılışımda “Yıldırım” bir vedanın hüznünü hatırlatır bana nedense. Buna karşın, dönüş yolunda, uçsuz bucaksız sarı tarlalar arkasından adeta parmak uçlarına kalkarak kendisini gösteren ve sevdiceğini karşılarcasına uzaktan iki kolunu açarak bekle len Selimiye ise her Edirneli gibi benim için de vuslat anının habercisi gibidir..." "... güneşin Trakya düzlüklerini sarıya boyadığı eşsiz sabah manzarasının büyüsüne kaptırdım kendimi... " Yazarın zaman kurgusu çok tanıdık. Ve kahramanlar. Roman kahramanı 1919 doğumlu Behora Raşel Salinas. Onun ve ailesinin, yaşamının, hayallerinin, kırılmasının, göçün, kopuşların kendisi gibi D'Anderneli bir avukat olan Harun Günday karakteri üzerinden anlatılan hikayesi. Bir "Furtuna" hikayesi. Oysa bir zamanlar nasıl güzelmiş o şehirlerde yaşamlar. Roman kahramanı Raşel, Annesine, babasıyla nasıl evlendiklerini anlatması için hep ısrar eder. Bir düğün hikayesi okuruz annesinin ağzından anlatılan. Hani bir zamanlar, "her genç kızın hayali" denen türden. Seksen fayton dolusu insanla düğün alayı kurulup, Edirne'nin tüm köprülerinden geçilen... "Novya d'Estanbul" idim ben; İstanbul gelini... Yanımda bir kilo altın Drahoma* ile geldim Edirne'ye... Kıymetliyim tabii. Gelinliğimi, Padişah Abdülhamid'in terzisi dikmişti; Jean Botter... Pera'nın en meşhur terzisi o vakit... Memlekette ilk Beyaz gelinlik diken kişi... O gelinliği de Padişahın kızı Naime Sultan'a dikmiş derlerdi. Büyük Sinagoga adeta masaldan çıkmış bir kuğu gibi girmiştim... " Anneler o dönemde de kızları hep tembihler; "Ke na se diga" Aman laf gelmesin. Ne kadar tanıdık bir tembih. En azından benim kuşağım açısından. Yetmiş beş yıl sonra, doksanlarındayken bir emanet bilgi için Edirne'ye dönen, incelikli, olgun, tatlı bir kadın olan Raşel'in, avukat Harun'a okuması için bıraktığı kırmızı kaplı günlüğünde kendi duyguları da vardır. "Annemin, kozasından çıkan bir kelebeğin heyecanı ile anlattığı aşk denilen şeyin ne demek olduğunu anlamak için iki sene daha beklemem gerekecekti... " "D'andernem" der, yaşlı kadın. Edirnem... Şehrim, okulum, mahallem, evim demez miyiz yaşadığımızı sahiplenerek. Mülkiyetten çok aidiyet, güvenlik, sığınak anlamına gelmez mi bu sahiplenme? Oysa sadece bir gece bir kaç saat, nasıl parça parça etmeye yeter her şeyi. Koca koca insanları neler ağlatır? Bu şehirler kaç kez yıkıldı da yapılamadı? Ah! İnsanız tek müştereğimiz kalbimiz. "Tren, keskin bir düdük sesinin ardından büyük homurtularla hareket ederken vagonumuzun açık camından el sallayan babama, "Üzmeyin! Hepsi geçer" diye seslenen Ahmet Çavuş ve Nazife Hanım peronda git gide küçülüyor fakat her nedense memleket özlemi daha şimdiden hepimizin yüreğinde büyüdükçe büyüyordu. Mademki bir haftaya kalmadan dönecektik nedendi bu matem?" Yerlerinden yurtlarından edilmişlerin hınca hınç doldurduğu/doldurulduğu trenler... "Herkes bir birine başlarına gelen felaketi anlatıyor, anlattıkça aynı şeyleri yeniden yaşıyormuşçasına hiddetleniyordu. Çoğu zaman ağlama krizine giren kadınların sesine hiç bir şeyden habersiz oyunlar oynayan çocukların gülüşmeleri karışıyor, sabah güneşi ile birlikte, kurumuş buğday tarlalarından yansıyarak vagonun içine sızan altın sarısı ışık huzmesi, geceyi istasyonda geçiren ihtiyarların zaten sararmış durumda olan benizlerini daha da sarartıyor, tren mütemadiyen raylar üzerinde kıvrıldıkça Sarılık birinden diğerine bulaşıyordu. Ben ise tüm bu bağırış çağırış ve konuşmalar içinde Moşe ve ailesinden bir haber kırıntısı duyabilir miyim acaba diye her söylenene kulak kesiliyordum... " Romanın her bölümü, Acar Erdoğan'ın güzel çevirisiyle Warsan Shire'nin dizeleri ile birlikte konuşuyor insanın kalbine. "Kimse terk etmez yurdunu, o yorgun bir ses olmadıkça kulağında sana fısıldayan git diye kaç kurtul benden ne hale geldim ben de bilmiyorum ama biliyorum ki başka neresi olursa olsun daha güvenli buradan." Bugün başta Gazze olmak üzere dünyanın bir çok yerinde milyonlarca insan topraksız, topraklar insansız bırakılmaya çalışılıyorken bizler de yazın alanında bir Sumud yelkenlisi olmaya uğraşıyoruz. İnsanız, tek müştereğimiz acı olmasın diye bütün çabamız. Hakan Özaydınlık D'ANDERNE/SARI VEDA/Bir Edirne Hikayesi Ceren Yayınevi ...

Ay Dilbere/ilk öykü

... Sonra... Onlar gitti. Sonra... Ben burada kaldım işte... Niye burada kaldım? Niye onlardan önce, niye onlarla gitmedim? Bunu bir türlü anlamadım... Çok uzun süre, neden burada kaldığımı düşündüm durdum... Bulamadım. Sonra... Sonra... Hayal gücümün sisleri arasından, sen, yavaş yavaş belirmeye başladın... Yavaş yavaş, rüyada gibi belirmeye başladın... Reşo... Reşo... Sen o yaşında, gecenin o karanlığında, yatağından kalkıp, koltuğunun altında bir teyp, yollara düştün... Bir temmuz ayında, göyneğinin üzerine, en son ananın yetmiş yıl önce, yünden eğirip ördüğü, delik deşik olmuş kazağı, ayağına, yün çorabın üzerine de, kıştan kalma potinleri giyinip, çıktın yola... Elinde, belki kırk yıldır kimseye elletmediğin Almanya işi teyp... Bir tek kaset. Gözün gibi koruduğun, o bir tek kaset... Yaya ve kan ter içinde iki saat yol yürüyüp, seherle birlikte bir tepeye vardın... Uzandın yüzüstü... Hasankeyf'in betona gömülmüş haline, Dicle'nin dizginlenmiş, boğulmuş suyuna uzun uzun baktın... Baktın... Baktın... Baktın... Sonra açtın teybi... Aram Dikran'ın sesi kapladı tüm ovayı... Dicle kıyılarına aktı ses... "Ay Dilbere" "Ay Dilbere" Ben, belki de, rahat ve parıltılı bir şehir hayatını bırakıp, seni hayal etmek ve seni yazmak için burada kaldım... *Ben roman yazarken atmosferi algılamak, hissetmek için kendime bir çok öykü yazarım. Bir kısmı romana girmez bir kısmı girer. Bu da başlamak için ilk yazdığım öykü... Hadi bakalım... 2020'de yazmışım. Sonra coğrafya değişti. Kahramanlar değişti. Yaşantılat değişti...Ama adı değişmedi...Ay Dilbere

Dostluk

pencere ve güvercin...

Ay Dilbere/Roman

Kitap kapağında yer alan söz...

Bir Aşk Bir Hayat Bir Şehir/Ankara'nın Zamanları Mekanları İnsanları

Ankara'ya Yağmur Yağıyordu/öykü

ANKARA'YA YAĞMUR YAĞIYORDU "sebebim ey.." "A be attila ilhan, bizim de bir çift sözümüz olsun aşka dair" Büyük saatin gongu akşamın dokuzunu vuruyordu. Koskoca garın uzun, geniş, mermer, soğuk zemininde in cin top oynuyordu. Yağmur felaket yağıyordu. Ben ağzımda kan tadıyla seni bekliyordum. Bekliyordum. Seni karşılayacak ya elinden tutup yürüyecek ya terk edip gidecektim. Sen beklediğimi bilmiyordun. Ben de niye böyle kafamı karıştırdığımı, niye böyle kararlar aldığımı, sana, hayata ve özellikle kendime neyin misillemesini yaptığımı bilmiyordum. Hayatın bana verdiği en güzel hediyemdin sen. Sana neden bu aptalca ikilemlerle geldiğimi, neden seni de karıştırdığımı bilmiyordum. Bekliyordum Bozuk hava herkesi içeri savuşturmuştu. Dışarıdaki lambaların aydınlatmaya yetmediği loş platformda tek başına dikiliyordum. Başka kimsenin olmasını istemediğimi fark ediyordum. Sen gideli beş koca gün olmuştu. Bu ayrılık sanki aramızda bir şey varmış gibi canıma okumuştu. Yağmurla başlayan rüzgar içimde inanılmaz fırtınalar koparıyor, beni çocukluğumun en çaresiz yağmurlarına savurup savurup geri alıyordu. Beni bırakıp bırakıp gidiyordun. Birbirimizi bırakıp bırakıp gidiyorduk. Gitmelerine içten içe kızıyordum. Sen de benim gitmelerime kızıyordun. Ayrı şehirlerde olduğumuz zamanlarda seni görürüm diye aynalara bakmıyordum. Uzaklarda aynaya her baktığımda kendimi değil seni görüyordum. Seni düşündüğümde içimde ılık ılık bir şeyler kaynıyordu. Kanım sana kaynıyordu. Kanımın kaynamasın istemiyordum. Seni düşünmek ağır geliyordu kalbime. Hazır ayrıyken bitsin bu iş diye umuyordum. İlk telefonunda onulmaz bir iyimserliğe kapılıp hemen vazgeçiyordum. Asistanına göre bugün dönüyordun. Asistanının meraklı sorularından çekiniyordum. “Sizi gidi sizi” gibi bir tavrı vardı sanki. Garın mermer platformuna ve çevresine serpiştirilmiş üç beş lambanın cılız ışığı, ıslanmış karanlıkça perdeleniyordu. Çocukluğumun karartma gecelerini anımsatıyordu. Çevrede; kurtların sevdiği türden sisli, dumanlı bir atmosfer yaratıyordu. Ufak şeylerden endişelenip de böyle havaların, ıssızlıkların, yalnızlıkların korkutamamasından da korkuyordum. Rüzgar önüne kattığı damlaları, üstü asma tavanla kapalı rayların oradan alıp alıp yüzüme çarpıyordu. Perçem perçem dağılıyordu topuzum. Saçlarımın arasında uğursuz bir ıslıkla dolaşıyordu. Güçlü esintilerle eteğimi de havalandırıyor bir o yana bir bu yana savuruyordu. Elbise giydiğime pişman oluyordum. Burada olmak, burada, bu sefil yağmurun altında, bu yüreğimi ıssızlaştıran rüzgarın önünde durmak ve seni beklemek bin yıldır yaptığım bin yıl daha yapacağım bir döngüymüş, benim kaderimmiş gibi bir duygu yaratıyordu. Bekliyordum. Kederli pardösümün yakasını kaldırmış bekliyordum. Rüzgar çantamı iki de bir omzumdan düşürüyordu. Her seferinde elimi cebimden çıkarıp hem çantamın sapını hem eteğimi düzeltiyordum. Düzeltme işini bir türlü başaramıyordum. Her seferinde rüzgar galip geliyordu. “Yoruldum oynamıyorum” diyemiyordum. Üşüyordum. Üşüyordum. Yürüsem ince topuklarımın mermer zemine vuran tok sesinden kendim ürküyordum. Dursam, buğulanmış geniş camlara çocuk gibi alınlarını dayamış insanların meraklı bakışlarından ürperip yoruluyordum. Üşüyordum. Garın “Anadolu Ekspresi” adıyla; yüklerinin, çuvallarının, kolilerinin, denklerinin çokluğuyla olsa gerek diğer yolculardan ayrılmış bölümünün oralarda dolaşıyordum. Anadolu Ekspresi garın diğer bölümlerinden daha sıcak geliyordu. Kanatlı kapısından ara ara bir çocuk başını çıkarıyordu. Ne zaman dönüp baksam gözlerini kaçırıyordu. Yanıma gelse de başını okşasam diye umuyordum. Yanaklarından öpsem. Sımsıkı sarılsam diye bakıyordum. O utanarak gizleniyordu. Çocukları da senin çocukluğunu da çok seviyordum. Onlar için bir anlamlı şey yapamıyorduk. Bu bir şey yapamaz halimize kahrediyordum. Bu başkalarını da dert edebilme huyumuzu yitirmemiş olma halimize şükrediyordum. Onlar için bir şey yapabilme umudumu bırakamıyordum. Bu umutları bırakıp kendi hayatını yaşamanın nasıl bir şey olduğunu bilmiyordum. Bir sigara içmek için deli oluyordum. Ömrümde üç ya da dört kez yaptığım, bu yüzden de anlaşılmasından korktuğum, kırmızı rujuma uygun sürdüğüm kırmızı ojeye mahcubiyetle bakıyordum. ”Rujum silinmiş midir?“ diye de dert ediyordum. Ağzımdaki kan tadının nereden geldiğini düşünüyordum. Sessizce ağladığımı fark ediyordum. Bugünlerde vara yoğa ağlıyordum zaten. Bir büyük şairim daha öldü diye ağlıyordum Dünya gittikçe ıssızlaşıyor diye ağlıyordum. Öksürdüğüme Annemin yaşlanıyor olmasına Gidişine Dönüşüne Yemeğin tuzunu çok attığıma göz yaşı döküp duruyordum. Ağlıyordum. Ağlamak bir erginlenme töreni gibiydi benim için. Başkaları da başka kadınlar da ağlayarak büyüyüp olgunlaşıyor muydu bilmiyordum. Ağlamaya bir başladım mı duramıyordum. Bu gözyaşı dolu tören günlerce sürüyordu. Ağlayabilir olduğumu kimselere çaktırmıyordum. Üstümüze üstümüze geliyordu savaş, yoksulluk, açlık, çatışma, deprem, tsunami. Her asırda hangisi olursa olsun, insanlığın boynunu büken bir zayıflığı oluyordu. Bir mazereti, bir yetersizliği bulunuyordu. Zaman ilerledikçe medenileşeceğine zalimleşiyordu insanlık. Mazeretler gittikçe inanılmaz oluyor bu daha çok umutsuzluğa sevk ediyordu. İnsanlık ilerlemiyordu. Aslında hiç ilerlememişti. Yine köle kanıyla besleniyordu efendiler. Her asır daha çok köle kanı gerekiyordu. Televizyonlar tüm parıltısıyla hırslı annelerin çocuklarını, sesini çıkaran kadınları ölüme götürüyordu.Dünya beşik gibi sallanıyordu. Deprem yardımları insanların yarasını sarmaya ne yazık ki yetmiyordu. Keşmir’e bahar bir türlü gelmek bilmiyordu. Bağdat her gün yeniden yakılıyordu. Latin Amerika’da bahar rüzgarları esiyordu. Ne kadar çabalasam da bu güzel esintiler yüreğime kadar ulaşamıyordu. İnançlarımı mı yitiriyordum. Seni, yanımdayken de uzaktayken de çok özlüyordum. Kırları, yüksek dağlara uzun uzun bakmayı, başı boş dolaşmayı, çocukları, kuşları, kararlı ve güleç yüzleriyle yürüyen işçileri, aydınlık bakışlı köylüleri, bir çay bahçesinde içilen sıcacık çayı özlüyordum. Ama en çok seni özlüyordum. Yanımda olduğunda da dünyayı dar ediyordum. Sen hayatıma girince beni mutluluktan uçuracaktın. Kurtarıcım olacaktın. Artık hiç mutsuz, umutsuz, kederli olmayacaktım. Ben senin hayatından tüm yorgunlukları, zorunlulukları, sorunları alacaktım. Hiçbir şeyin başını ağrıtmasına, incitmesine izin vermeyecektim. Bütün boşluklarını dolduracaktım. Olabilir miydi böyle bir şey? Yirmi birinci yüz yılın başında. İnsanlığın dünyaya komuta odası inşa edip oraya kapağı atmış canilerine karınca sürüsü gibi göründüğü bir zamanda yapabilir miydik? Benim kimliğim, çevrem, ninelerimden daha geri değerlerim, etini yok sayan insanlığım ve bedenime ağır gelen vicdanım, senin sorumlulukların, zorunlulukların, daldan dala konan yüreğinle yapılabilir miydi? Yapamazdık, yapamadık. Belki aşkı besleyen körükleyen de bunlardı, bilemedik. İkimiz de ağır geldik birbirimize. Hayatıma giren ve beni mutlu eden tek insana ağır bir hüzünle yaklaşıyordum. Birbirimize yük olduk. Aşk kanatıyordu. Usul usul kanıyordum. Sanki seni de kanatıyordum. Kanadığından eminmişim gibi kahroluyordum. İçim eziliyor kendimden nefret ediyordum. Banliyöden son tren geliyordu. Kalabalıkları evlerine ulaştırmış bomboş dönüyordu. Makinisti bir çalımla inmiş bir çalımla yürüyordu. Uzaktan, ilgilenmezmiş gibi durup, konuşur gibi yapıp beni inceliyordu. Özendire özendire sigarasını yakmış geçiyordu. Çapkın adımlarla yürürken yalpalıyordu. Anadolu Ekspresi tarafındaki camdan bir kadın, başındaki tülbente dayanarak kendini benden büyük görüp ne zaman dönüp baksam tüm otoritesiyle “gel” işareti yapıyordu. “Gel ıslanacaksın.” Çok eskilerden bir Sezen şarkısı gelip takılıyordu dilime. Hayatımın zenginliği günlerimin yoksunluğuydun. Coşkusunu ve cesaretini yitirmiş bir kadın, sinik bir suskunluğa teslim olmuş, neyi olduğunu bilmeden bekliyordum, yanaşamıyordum. Oysa sen iç içe olmak istiyordun. İç içe olamamamızı benim dengelerime yoruyordun. Bunu anlıyormuş, kabul ediyormuş gibi yapıyordun. Anladığını var saydığın için de bana sormuyordun ve belli etmiyordun. Bunu anlıyordum ve iyice kırılıyordum. İyice kasıyordum. Oysa yakın olmayı ben de en az senin kadar istiyordum. Sana ihtiyaç duymadığıma kızıyordun. Sana sormadığıma, sana danışmadığıma, sana sığınmadığıma kızıyordun. Sana ihtiyaç duymadığımı düşünüyordun. Ben seni sevdiğim için sana inanamayacağın kadar çok ihtiyaç duyuyordum. Böyle bir sevmeyi kabul etmiyordun. Kadınlara güvenmiyordun. Kadın olarak baktığında bana da güvenmiyordun. Oysa arkadaş olarak çok güvenilir bulduğunu biliyordum. Ta okuldan beri öyle bulduğunu biliyordum. Eski arkadaştık biz. Sen fakültede kalmıştın ben alana çıkmıştım. Birlikte çok şey yaşamasak da kimler olduğumuzu biliyorduk. Kadın olarak öyle görmüyordun ama. Galiba ara ara beyninin derinliklerinden seni sevmediğim sever göründüğüm, deneysel davrandığım, başkalarına gideceğim de geçiyordu, Nasıl yaralanıyordum anlatamam. Gittiğinden bu yana seninle hiç konuşmamıştım. Bu kentte günlerce görüşmesek de aldırmıyor ama uzakta olmana dayanamıyordum. Seni sonsuz kadar kaybedeceğimden korkuyordum belki. Buna dayanamıyordum. Kızgınlığımdan aramıyordum. Sen de bana kızgın oluyordun bu durumda. Sen de aramıyordun. Sen de aynalara bakamıyor muydun? Sen de aynalara bakınca beni mi görüyordun. Bir arada olunca edebiyattan, şiirden konuşuyorduk. Şarkılardan konuşuyorduk, hayattan, hikayelerden, üniversitelerden, gençlikten konuşuyorduk ama bizden konuşmuyorduk. Ne birbirimizle ne başkalarıyla konuşuyorduk. Belki konuşmamakta iyi yapıyorduk. Konuşulmaya kalkıldığında sanki bir mızmız gibi davranıyordum. Senin de çaresiz kaldığını düşünüyor ve bunu kaldıramıyordum. Mutluluğumu, hayatıma katılan büyüyü yansıtamıyordum. Hep yapamadıklarımız geliyordu aklıma. Oysa yapabildiklerimizle arınıyor, gelişiyor, büyüyordum. Bu seçimi ben yapmıştım. Bu acı veren, kanatan, yakan, çarelerimi tüketen seçimi ben yapmıştım. Bile bile göre göre yapmıştım. Başka bir seçim yapmaya cesaret edemiyordum. İstemiyordum. Beni bir mutluluğun kanatlarına takıp uçuran da bir kederin ağırlığıyla bastıran da aynı seçimdi. Bunu ben seçmiştim. Kederliydim İşte bu nedenle arayamıyordum seni. Ne zaman elim ahizeye, parmaklarım tuşlara gitse o kadını üzecek bir eylemi başlattığımı biliyordum. Bunu yapamıyordum. Aramayı sana bırakıyordum. Suçu başkasına atıyordum. Ben böyle yapmazdım hiç. Kendimden utanıyordum. Yıpranıyordum, yıpranıyordum, yıpranıyordum. Sezen’in şarkısını “Tüm şehir bana küstü” yü içimden avaz avaz söylüyordum. Yağmur bir an bile ara vermiyordu. Ben ağzımda o bakır, o kan, o zehir tadıyla seni bekliyordum. Dudaklarım hala acıyordu. Beklediğim tren kampanasıyla, anonslarıyla, karşılamaya gelenlerin restorandan, kapalı kapılardan burunlarını çıkarması, peronlara dağılması ile geliyordu. Kalabalığın arasından mahmur iniyordun. Beklediğimi bilmiyordun. Seni görünce kalbim hala çarpıyordu. Sen gardan çıkıyordun. Ben uzaktan bakıyordum. Baktım, baktım. Koştum. Tüm hızımla koştum. Koştum. Her şehir masumdur sabaha karşı Her kadın umutlu Aşk marazi bir şeydir. Bir o kadar da onurlu Yoruldum. yargılandım Artık ben de gitmeyi düşlüyorum bu şehirden Alıntılanan metni göster

Bir Roman Yazarına Mektup/Veli Yalçın

BİR ROMAN YAZARINA MEKTUP / Veli Yalçın Ververan'da Bir Hüzzam Şarkı’yı Okuduktan Sonra Bende Oluşan Düşünceler; Kitap adından da anlaşıldığı gibi; daha önce canlı bir yaşamın olduğu, sonrasında çeşitli nedenlerden dolayı viran olmuş yerlerdeki hüzünlü öyküleri anlatan bir şarkı gibi. Kitabı okumadan, adını ilk duyduğumda aklımdan gelenler bunlar idi. Kitabı okuduktan sonra ilk düşündüklerimde de haksız olmadığımı gördüm. Kitabı bitirdikten sonra bende, zaten var olan kızgınlık, öfke ve isyan geldi yüreğime oturdu. Bütün bunların ötesinde, Şeyh Şamil'in bir sözü aklımın bir köşesinde asılı duruyordu. Neydi o söz? "Küçük halklara büyük hançerler gereklidir." Anadolu'da yaşayan birçok halk sırf “öteki” olduğu için yerinden yurdundan edilmiş, büyük acılar yaşamışlardır. Son yıllarda yayımlanan bazı kitaplar o "büyük hançerler" e karşılık geliyordu. Senin kitabın, 'Ververan'da Bir Hüzzam Şarkı"da benim için o hançerlerden birini temsil etti. Kitap, son zamanlarda arka arkaya okuduğum kitapların son halkasını oluşturuyordu. Sevgili Güven, okuyucunun senin kitabını daha iyi anlaması için, önceden bazı başka okumalar yapması gerekir. Bu okumaları yaparken de önyargılardan uzak durması gerekir. Kolay mı bu, bu topraklarda mümkün değil. Melih Cevdet Anday’ın çok sevdiğim deyişiyle; “Biz tarih duygusundan yoksunuzdur…üstelik merak da etmiyoruz. Hani tarihimizle öğünüyoruz ya, tarihimizi bilmiyoruz ki…Şimdi bu tarih duygusundan yoksunluğa, bir de Anadolu’nun eski tarihini görmemezlikten gelme tutumu eklenmiştir.” Senin bu kitabın bize ayna tutuyor, tuttuğu bu aynada kendimizi görüyoruz. Önemli olan aynada neyi, nasıl gördüğümüzdür. Yaşanan acı olaylar sayıdan ibaret değildir. Sayısız insan hikayeleri var ve biz Ververan’da Bir Hüzzam Şarkı’da bu insan hikayelerinden birini görüyoruz. Ya anlatılamayan diğerleri? Bu topraklarda on yıllarca yaşanan birçok acı, gözyaşı hâlâ dile getirilememiştir. Emeği, özgürlüğü ve insanca yaşamı savunduğu söyleyen insanların da büyük bir kısmının kafası karışıktır. Nerede, nasıl duracaklarını ve kimi savunacaklarını bilmiyorlar. Dün olduğu gibi bugün de milliyetçiliğin kucağına kolayca oturabilmektedirler. Onlar ki, sabah akşam Vietnam’ı savunurken yanı başındakilerine göz yumanlardır. Unutmadan söyleyeyim; romanda beni en çok etkileyen karakter Sara (Selvinaz) idi. Sara’nın Rabiya ile taşındığı eve girişlerindeki bölümü okurken gözyaşlarıma hakim olamadım. Çok güzel anlatmışsın. Ben çok ağlamam.. ama bu bölümde kendimi kontrol edemedim, ne yazık ki. Romanda Bedros değil fakat "arkadaşları" kısmının eksik kaldığını düşündüm. O eylemden sonra, o gruba ne oldu? Keşke bir bölümde onlara da yer verilseydi. Çok soylu eylemin sonrası havada kalmış gibi oldu, ne dersin? Fırat ile Müjgan arasında yaşananları anlatmaya gerek bile yok. Tek kelimeyle muhteşem. Aslında gelecek romanda, bence kadın erkek ilişkisini konu alan bir roman yazmalısın. Çok ilginç olacağını düşünmedim dersem, yalan olur. Kalemine ve aklına sağlık. Romanı çok sevdim. Yaşanan acılar sayılardan ibaret değildir, içinde insan hikayeleri vardır. Senin kitabında da, bu insan hikayelerinden bir demet var. Bu topraklarda ve dünyanın diğer topraklarında “öteki” olması nedeniyle acı çeken bütün insanları saygıyla anıyorum. Enis Batur’un dediği gibi, “Uzak, güzeldir.” Uzaklardan kendimize bakmak daha güzeldir. İnsanın insanı sömürmediği başka bir dünya mümkündür. "...dünyadaki her yer, insan, her kadın, her çocuk, her çay, her dere, her canlı kötülüğün doğrudan hedefinde artık..." Güven Tunç, Ververan'da Bir Hüzzam Şarkı ... Bu yazı şu anda yayında olmayan online SUJE'se yayımlanmıltıştır.

Çirokiro/Ormanın Neşesi Geri Gelsin

Kitabımız şöyle başlıyor; "Bu kitap; görevinin gereği olarak da çocuğu; duyan, gören, soran, dinleyen, anlayan ve savunan öğretmenlere, sosyal hizmet uzmanlarına, hemşirelere, avukatlara, hekimlere, hâkimlere, psikologlara, çocuk gelişimcilere, polise, jandarmaya ve sivil örgütler ile kadın örgütlerine adanmıştır."

Bu bir novella. Temelde bir çocuk kitabı. Çocuklar kadar büyüklere de seslenen bir kitap. "Almaşık kurmaca," yani "cross-over fiction," tekniği ile yazılmış bir eser? ÇOCUKLAR için; Duygu dolu bir öykü. Taylardan, danalardan, sıpalardan, bıyıklı su samurlarından oluşan bir orman çetesi; ÇİROKİRO. Bir de aynı isimde aynı yaşta aynı sınıfta olan iki çocuğun candan, gönülden dostluğu. BÜYÜKLER için; Sorular ve tartışmalar. Hayatı kim koruyacak? Hayatı, hayatımızı, Hayat'ları savunacak bizden başka kim var...

GazaGazzeMezopotamya

Gaza Gazze Mezopotamya

Hikaye Başlıyor

2 mayıs iki bin yirmi altı Minibüse binmeden önce durdu. Baştan sona görebilirmiş gibi bütün o hırçın ve kabarmış denize bütün o kıyılara, sanki düz giden bir hatmış gibi kilometrelerce, ton ton asvaltlanmış yola, dağlara, yaylalara,korunaklara baktı. Yüreği pırpırlandı. Dayanabilecek miydi? Tamamlayabilecek miydi? Kalbi değil dizleri değil...İnadı... Umudu... Hikaye başladı. Ne zaman biter Allah bilir.